GIA HUẤN CA

GIA HUẤN CA

***

NGUYỄN TRÃI 

Lúc tôi học bậc trung học đệ nhất (nay là trung học cơ sở) văn được chia làm hai: kim văn(văn hiện tại) và cổ văn(văn xưa) trong cổ văn có học GIA HUẤN CA của Nguyễn Trãi. Nay xin đưa lên để chúng ta cùng đọc mong rằng bộ GD-ĐT nghiên cứu đưa một số tác phẩm mang tính giáo dục cao vào nhà trường

Lời Mở Đầu
1. Đặt quyển sách vắt tay nằm nghĩ
Hễ làm người dạy kỹ thì nên
Phấn son cũng phải bút nghiên
Cũng nhân tâm ấy há thiên lý nào.

 Dạy Vợ Con
5. Nhân thong thả lựa vần quốc ngữ
Làm bài ca dạy vợ nhủ con:
Lời ăn nết ở cho khôn
Chớ nên đa trá đa ngôn chút nào!
Ăn mặc chớ mỹ miều chải chuốt
10. Hình dung đừng ve vuốt ngắm trông

Một vừa hai phải thì xong
Giọt dài giọt ngắn cũng không ra gì?
Khi đứng ngồi chứ hề lơ lẳng
Tiếng nhục nhằn nữa nặng đến mình
15. Hạt mưa chút phận lênh đênh
Tấm son tạc lấy chữ trinh làm đầu.
Kìa mấy kẻ làu làu tiết ngọc
Đem sắc danh nguyện lúc lửa châm
Con hiền cha mẹ an tâm
20. Một nhà khen ngợi nghìn năm bia truyền.
Nọ những kẻ ước nguyền non hẹn
Thấy mùi hoa bướm nghển ong chào
Miệng đời dê diếu biết bao
Động ra quốc pháp nhục vào gia thanh.
25. Đem người trước lấy mình ngắm lại
Khôn ba năm đừng dại một giờ
Đua chi chén rượu câu thơ
Thuốc lào ngọt nhạt nước cờ thấp cao.
Đám dồi mỏ ra vào săn sóc
30. Lại bài phu tam cúc đánh đinh
Đố mười chẵn lẻ đố kinh
Tổ tôm kiệu chắn sám quanh tứ chiều.
Đi đứng đắn chớ điều vùng vẫy
Khi tối tăm đèn phải phân minh
35. Hoặc khi hội hát linh đình
Được lời dạy đến thì mình hãy ra.
Ra phải có mẹ già em nhỏ
Đừng đánh đàn đánh lũ không hay
Nói đừng chau mặt chau mày
40. Nghe ra ngậm đắng nuốt cay hay nào!
Của tằn tiện chắt chiu hàn gắn
Khách buôn tàu chưa hẳn nơi đây !

Cũng đừng vắt nước cổ chày
Tiếp tân tế lễ là ngày nên hoang.
45. Ăn ở chớ lòng mang khoảnh khắc
Mua bán đừng điêu trác đong đưa
Mua đừng ráo riết quá lừa
Bán đừng bo xiết ích ta hại người.
Chớ tắt mắt của người kém cỏi
50. Đừng đảo điên có nói làm không
Giàu sang cũng chớ khoe ngông
Miễn mình ấm phận chớ lòng khinh ai.
Khó khăn chớ vật nài oán hối
Hết bĩ rồi tới buổi thái lai
55. Cầm cân tạo hóa đổi dời
Giàu ba họ khó ba đời mấy ai?
Đừng học cách tham lời đặt lãi
Lợi kẻ cho thì hại kẻ vay
Dễ dàng nợ phải lay nhay
60. Đến đầu đũa quá e cay đắng nhiều.
Hoặc lỡ thiếu phải điều lĩnh tạm
Dù ít nhiều liệu sớm tính xong
Chẳng nên mê mẩn hơi đồng
Qua lần cho khỏi thì lòng mới nguôi.

65. Thói mách lẻo ngồi rồi bỏ hết
Hễ điều gì nói ít mới hay
Lân la giắt rợ giắt rây
Đã hư công việc lại dày tiếng tăm.
Việc chợ búa chăm chăm chúi chúi
70. Buổi bán xong liệu vội ra về
Cửa nhà trăm việc sớm khuya
Thu va thu vén mọi bề mới xong.
Phòng những kẻ có lòng gian vặt
Nhỡ xảy ra một mất mười ngờ
75. Tiếc thầm đứng ngẩn ngồi ngơ
Đau buồn thôi lại đổ cho tại trời.
Từ chốn ở nơi ngồi thay thảy
Rác ngập đường nhìn vậy chan chan
Ai vào rác ngập ước chân
80. Bát mâm tơi tả chiếu chăn đầy giường.
Tuy khó rách giữ gìn thơm sạch
Có hay gì chiếu lệch bụi nhơ
Đồ ăn thức nấu cho vừa
Thường thường giữ lấy muối dưa ngon lành.
85. Nghề bánh trái chiều thanh vẻ lịch
Cũng học dần thói cách người ta

Vá may giữ nếp đàn bà
Mũi kim nhỏ nhặt mới là nữ công.
Thủa tại gia phải tòng phụ giáo
90. Khi lấy chồng giữ đạo chính chuyên
Lại là hiếu với tổ tiên
Những ngày giỗ tết không nên vắng nhà.
Đồ cúng cấp hương trà tinh khiết
Theo lễ nghi khép nép khoan thai
95. Ăn nhiều ăn ít cho rồi
Nhớ điều ghẻ lạnh lễ thôi lại về. 

                                          (còn tiếp)

Võ Xuân Phương

vũ thu huế says:
04/26 2011 at 14:56
Visit vũ thu huế
em ngồi đọc liền một hơi đó. rất tâm đắc nhưng lòng lại nghĩ: lớp trẻ bây giờ chắc rất ít người đọc gia huấn ca của cụ Ức Trai. em nghĩ thế chả biết có đúng hay không...
====================================
Chắc là đúng rồi vì khi tôi còn dạy ngồi nói chuyện với quí thầy cô dạy văn khoảng dưới 40 tuổi về tác phẩm này thì có người không biết. Chúc cô khỏe vui

vũ thu huế

em ngồi đọc liền một hơi đó. rất tâm đắc nhưng lòng lại nghĩ: lớp trẻ bây giờ chắc rất ít người đọc gia huấn ca của cụ Ức Trai. em nghĩ thế chả biết có đúng hay không...

Võ Xuân Phương

Hoa Tím says:
04/22 2011 at 16:53
Visit Hoa Tím
Gia huấn ca của cụ Nguyễn Trãi thật là sâu sắc và có tính giáo dục rất cao. HT xin phép thầy mang về nhà để từ nghiên cứu cứu thầy nhé. Kỳ sau chắc là dạy...cách làm chồng thầy nhỉ? hi hi...
À thầy ơi thầy gửi lại địa chỉ mail cho Tím nha (gửi lại qua email). Hộp thư ấy bị...bom nguyên tử thả vào nhiều quá nên Tím đã xóa nhầm.
=======================================
Vâng đây là tác phẩm có tính giáo dục tốt. Chúc cô khỏe vui

Hoa Tím

Gia huấn ca của cụ Nguyễn Trãi thật là sâu sắc và có tính giáo dục rất cao. HT xin phép thầy mang về nhà để từ nghiên cứu cứu thầy nhé. Kỳ sau chắc là dạy...cách làm chồng thầy nhỉ? hi hi...
À thầy ơi thầy gửi lại địa chỉ mail cho Tím nha (gửi lại qua email). Hộp thư ấy bị...bom nguyên tử thả vào nhiều quá nên Tím đã xóa nhầm.