GIA HUẤN CA

GIA HUẤN CA (tt:3)

NGUYỄN TRÃI

     *** 

Dạy Con Ở Cho Có Đức
Lấy điều ăn ở dạy con
Dẫu mà gặp tiết nước non chuyền vần.
Ở cho có đức có nhân
Mới mong đời trị được ăn lộc trời.
305. Thương người tất tả ngược xuôi
Thương người lỡ bước thương người bơ vơ.
Thương người ôm dắt trẻ thơ

Thương người tuổi tác già nua bần hàn.
Thương người quan quả cô đơn
310. Thương người lỡ bước lầm than kêu đường.
Thấy ai đói rách thì thương
Rách thường cho mặc đói thường cho ăn.
Thương người như thể thương thân
Người ta phải bước khó khăn đến nhà. 
315. Đồng tiền bát gạo mang ra
Rằng đây "cần kiệm" gọi là làm duyên.
May ra ở chốn bình yên
Còn người tàn phá chẳng nên cầm lòng.
Tiếng rằng: ngày đói tháng đông

320 Thương người bớt miệng bớt lòng mà cho

Miếng khi đói gói khi no

Của tuy tơ tóc nghĩa so nghìn trùng

Của là muôn sự của chung

Sống không thác lại tay không có gì
325. Ở phải có nhân có nghì
Thơm danh vả lại làm bia miệng người.
Hiền lành lấy tiếng với đời
Lòng người yêu dấu là trời hộ ta.
Tai ương hoạn nạn đều qua

330. Bụi trần giũ sạch thực là từ đây.
Vàng trời tuy chẳng trao tay
Bình an hai chữ xem tày mấy mươi.
Mai sau bạc chín tài mười
Sống lâu ăn mãi của đời về sau.
335. Kìa người ăn ở cơ cầu
Ở thì chẳng biết về sau phòng mình
Thấy ai đói rách thì khinh
Cách nào là cách ích mình thì khen.
Hứng tay dưới với tay trên
340. Lọc lừa từng tí bon chen từng đồng!
Ở thì phất giấy đan lồng
Nói thì mở miệng như rồng như tiên.
Gan thì quá ngỡ sắt đèn
Miệng thơn thớt nghĩ rơi tiền bạc ra.
345. Mặt lành khéo nói thực thà
Tưởng như xẻ cửa xẻ nhà cho nhau.
Ở nào mùi mẽ chi đâu
Như tuồng cuội đất giấu đầu hở đuôi.
Nói lời lại nuốt lấy lời
350. Một lưng bát xáo mười voi chưa đầy.
Cho nên mới phải lúc này:

Cửa nhà tàn phá phút rày sạch trơn.
Kẻ thì mắc phải vận nàn
Cửa nhà một khắc lại tàn như tro.
355. Kẻ thì phải lính phải phu
Đem mình vào chốn quân gia trận tiền.
Kẻ thì mắc phải dịch ôn
Kẻ thì thủy hỏa gian nan kia là!
Thấy người mà phải lo ta
360. Sờ sờ trước mắt thực là thương thay
Khuyên ai chớ bắt chước rày
Ở lòng nhân nghĩa cho đầy mới khôn.
Lời cha dạy bảo nỉ non
Trước sau ghi chép khuyên con nghe lời.
365. Nghe thì mới phải là người
Chẳng nghe thì cũng là đời bỏ đi.

 Dạy Con Gái Phải Có Đức Hạnh
Phận làm gái ở cùng cha mẹ
Lòng phải chăm học khéo học khôn
Một mai xuất giá hồi môn
370. Phận bồ liễu giá trong như ngọc
Khéo là khéo bánh trong bánh lọc

Lại ngoan nghề dệt vóc may mền.
Khôn là khôn lẽ phải đường tin
Lại trọn đạo nâng khăn sửa túi.
375. Khôn chẳng tưởng mưu lừa chước dối
Khéo chẳng khoe vẻ lịch chiều trai.
Xưa nay hầu dễ mấy người
Miệng khôn tay khéo cho ai được nhờ.
Phận làm gái này lời giáo huấn
380. Lắng tai nghe cổ truyện mới nên
Hãy xem xưa những bậc dâu hiền
Kiêm tứ đức: dung công ngôn hạnh
Công là đủ mùi xôi thức bánh
Nhiệm nhặt thay đường chỉ mũi kim.
385. Dung là nét mặt trang nghiêm
Không tha thiết không chiều lơi lả.
Ngôn là dạy trình thưa vâng dạ
Hạnh là đường ngay thảo kính tin.
Xưa nay mấy kẻ dâu hiền
390. Dung công ngôn hạnh là tiên phàm trần.
Phận con gái ở nhà thi lễ
Lắng mà nghe kể chuyện tam cương:
Dẫu ái ân cùng chiếu cùng giường
Đạo chồng sánh quân thân chi đạo
395. Làm tôi con chỉ trung chỉ hiếu
Làm dâu thì chỉ kính mới nên.
Chớ khoe khoang mình bạc mình tiền
Đừng đỏng đảnh cậy khôn cậy khéo.
Bề thiếp phụ thuận tòng là điệu
400. Cũng như bên thờ chúa thờ cha
Muôn nghìn đừng thói kiêu ngoa
Mắng ta không giận yêu ta không nhờn. 

                                                   (còn tiếp)

Võ Xuân Phương

Nguyên Hùng says:
04/26 2011 at 08:49
Visit Nguyên Hùng
Các cụ ngày xưa lắm chữ nghĩa quá anh VXP nhỉ. Nếu hồi đó đã có internet thì không biết những bài như GIA HUẤN CA sẽ(đã) thế nào?
Cám ơn anh đã giới thiệu.
==================================
Nếu hồi đó có mạng thì sẽ có nhiều người đọc hơn Chúc anh khỏe vui

Võ Xuân Phương

Hoa Tím says:
04/26 2011 at 08:18
Visit Hoa Tím
Tím sang thăm thầy và thưởng thức tiếp Gia huấn ca dạy con của cụ Nguyễn Trãi nè. Ngày mới an lành thầy nhé
==================================
Gia huấn ca hơi dài tôi cố gắng đưa từ từ lên chúc cô khỏe vui

Nguyên Hùng

Anh Võ Xuân Phương

Các cụ ngày xưa lắm chữ nghĩa quá anh VXP nhỉ. Nếu hồi đó đã có internet thì không biết những bài như GIA HUẤN CA sẽ(đã) thế nào?

Cám ơn anh đã giới thiệu.

Hoa Tím

Tím sang thăm thầy và thưởng thức tiếp Gia huấn ca dạy con của cụ Nguyễn Trãi nè. Ngày mới an lành thầy nhé

Võ Xuân Phương

LV - QH says:
04/26 2011 at 06:47
Visit LV - QH
Vào thăm và đọc được những lời khuyên rất đáng nhớ của tác giả cảm ơn bạn đã tâm huyết với những vần thơ vượt thời gian này đã đưa lên cho bạn đọc.
Chúc anh luôn có vui.
========================================
Cảm ơn bạn đã vào thăm và có lời đồng cảm rất mong
bạn thường xuyên vào thăm. Chúc khỏe

Võ Xuân Phương

catbien says:
04/26 2011 at 05:40
Visit catbien
Hiền lành lấy tiếng với đời
Lòng người yêu dấu là trời hộ ta.
...
Thăm anh đọc những câu chí tình chí lý. Chúc anh ngày vui!
============================================
Chúc CATBIEN vui khỏe.

LV - QH

chia sẻ

Vào thăm và đọc được những lời khuyên rất đáng nhớ của tác giả cảm ơn bạn đã tâm huyết với những vần thơ vượt thời gian này đã đưa lên cho bạn đọc.
Chúc anh luôn có vui.

catbien

Hiền lành lấy tiếng với đời
Lòng người yêu dấu là trời hộ ta.
...
Thăm anh đọc những câu chí tình chí lý. Chúc anh ngày vui!

Võ Xuân Phương

Bùi Quý Thực says:
04/25 2011 at 21:03
Visit Bùi Quý Thực
Ngày xưa các cụ khuyên dạy cháu con thật cẩn thận. Bây giờ nhiều khi người lớn mải làm ăn xem nhek việc này phó mặc cho sự giáo dục của nhà trường anh nhỉ?
=====================================
Trong nhà trường cũng thấy ít dạy về cách ăn ở với nhau chúc anh khỏe vui

Bùi Quý Thực

Ngày xưa các cụ khuyên dạy cháu con thật cẩn thận. Bây giờ nhiều khi người lớn mải làm ăn xem nhek việc này phó mặc cho sự giáo dục của nhà trường anh nhỉ?