GIA HUẤN CA

GIA HUẤN CA (tt:4)

NGUYỄN TRÃI

***

Quyền mệnh phụ là mình làm chủ
Trong đại hôn áo mũ thân nghênh
405. Kính người vợ phép ở Lễ Kinh.
Chức phận phải chăm bề tần tảo
Trong khuê khổn giữ gìn khăn áo
Trên từ đường trăm việc trơn tru.
Từ cơm canh cá thịt mọi đồ
410. Dẫu nhiều ít sửa cho trong sạch.
Bằng nhường ấy thần minh lai cách
Câu "hữu trai" nên tiếng để đời
Hoa thơm ai nỡ bỏ rơi
Người khôn ai nỡ nặng lời đến ai.
415. Bề nội trợ việc trong xem xét
Siêng năng thì trăm việc đều nên

Chớ khoe khoang lắm thóc nhiều tiền
Ngồi ăn mãi non mòn núi lở.
Việc nhà có kẻ ăn người ở
420. Từ trong ngoài như bảo trước sau
Đồ làm ăn ngày để đâu đâu
Ban tối phải thu về cho đủ.
Trống canh một chớ đà vội ngủ
Siêng năng thì chăm chú việc ta.
425. Lũ nô tỳ trai gái năm ba
Cơm chưa chín không nên khua xáo.
Đứa xay thóc đứa thì giã gạo
Đứa bếp thì chủ việc nấu cơm.
Ăn đoạn rồi cho chúng nghỉ ngơi
430. Đèn ta sẽ soi trong bếp lại.
Đừng tin trẻ tôi đòi thơ dại
Lời dạy răn: "giữ lửa chẳng chơi".
Cho hay đại phú bởi trời
Nhưng mà ở thế thì người hết chê.
435. Cầm then khóa giữ bề thu phát
Chắt chiu mà dè dặt mới nên
Coi sóc từ hạt gạo đồng tiền
Đừng cậy có ăn càn tiêu dở.

Bữa thường phải xem cho con ở
440. Cũng đừng thừa chớ thiếu làm chi.
Kẻ lân bang đến một đôi khi
Đồ thết đãi xem cho tử tế.
Trong nhà phải bảo nhau có ý
Đừng chửi mèo mắng chó mà chi.
445. Trong anh em thiên tải nhất thì.
Sang vì vợ nhưng giàu vì bạn.
Chiều rộng hẹp tùy cơ ứng biến
Đạo trì gia đãi khách khác màu
Trần trần một mực nên đâu
450. Phô loài bồ các biết đâu lẽ gì
Phận là gái về làm dâu cả
Việc ta chăm giữ chốn từ đường
Lấy ngọn tần lá tảo lễ thường
Kìa hiếu dưỡng Thành Chu gia pháp.
455. Tôn tộc đến những khi kỵ lạp
Xem bằng nhường quí khách gia tân.
Có chữ rằng: "đạo trọng thân thân"
Dễ mấy thủa đông như ngày giỗ.
Lúc lễ tất lẻn vào dọn cỗ
460. Hãy pha trà tiếp đãi cho xong

Bữa thường dù dưa muối mặc lòng
Khi có họ xem cho tử tế
Nước đã đoạn rượu liền nhân thể
Giục tiểu hầu bưng cỗ tiếp ra.
465. Nhà dưới ta mời họ đàn bà
Coi sóc hỏi họ hàng con cháu.
Không bỏ sót là tình yêu dấu
Ai chẳng khen hiền đức phụ nhân
Trọn đời đẹp mặt phu nhân
470. Vì chưng chủ phụ thân thân biết điều.
Bề phụng dưỡng đôi bên cha mẹ
Muôn một khi đá đổ bồ hôi
Nghĩ xa lo đứng lo ngồi
Chẳng còn tưởng tham công tiếc việc.
475. Đường điều hộ tiền không dám tiếc
Mặc phu quân giữ việc thuốc thang
Song ta nâng giấc giữ giàng
Điều ăn uống hỏi han tùy thích.
Lòng người ước chim gà cá thịt
480. Của nên ăn dù đắt cũng mua.
Tùy người ưa thức ngọt chua
Nhưng gia vị phải cho đủ mùi.

Xem quần áo nên thay kẻo bẩn
Lòng yêu thân phải cẩn từng khi
485. Tấm lòng trời đất chứng tri
Dâu hiền có hiếu tiếng ghi để đời.
Này con gái thuộc về khôn đạo
Khôn đức nhu nết gái dịu dàng
Một đôi khi chân bước ra đường
490. Bề tôn trưởng thì lòng kính nhượng.
Dù chẳng phải là ta hơi hướng
Nghĩa hương lân phải cất tiếng chào.
Bằng thấy người đầu bạc tuổi cao
Có mang đội trình đòi nâng đỡ.
495. Thì miệng lưỡi chê bai ai nỡ
Ở trên đời gái ở nết na
Con hiền đẹp mặt mẹ cha
Chồng hòa yêu chuộng họ hòa kính chung
Dạy những kẻ đàn bà con gái
500. Gặp phải chồng cờ bạc rượu chè
Nay ông tơ bà nguyệt trót xe
Duyên phận ấy trót làm sao được.
Ở là phải tìm mưu giả chước
Ngọt lời khuyên lâu cũng phải nghe

505. Lúc ham mê cơm rượu say nhè
Hãy cơm cháo trọn bề phụ đạo.
Chớ vợ nghiến chồng thêm trân tráo
Như chuyện chi lửa cháy dầu thêm
Chẳng bằng khi chăn ấm chiếu êm
510. Hãy năn nỉ đường khôn lẽ phải.
Bề ân ái vợ chồng là ngãi
Dẫu giàu ăn khó chịu cho cam.
Hay gì yến bắc nhạn nam
Khăng khăng một tiết cho cam sở nguyền.
515. Đạo vợ chồng là duyên kim cải
Vốn trời sinh bể ái nguồn ân
Kìa ai nổi trận phong vân
Cũng vì gái nhiều phần nhầm lỗi.
Phận là gái ít đường giao hối
520. Thấy chồng yêu dễ lấy làm nhờn
Miệng sai ngoa nói những giọng càn
Bụng kiêu ngạo một ngày một sính
Đạo cha mẹ đã không biết kính
Bề anh em lại chẳng hay nhường
525. Chua chát thay những tính cương cường.
Ai là đá ru mà chịu vậy !

Đường gia pháp không ăn lời dạy
Việc giáo hình đến phải ra tay
Hổ thân tiếng khắp đông tây
530. Nông nỗi ấy hết đường khôn khéo.
Khuyên những các đào tơ liễu yếu
Lấy làm gương chớ bắt chước chi
Một niềm kính thuận vô vi
Trước là khỏi nhục sau thì nên danh
535. Thương những kẻ đàn bà mất dạy
Lại gặp chồng sợ vợ như ma
Trách chi mà chẳng thói điêu ngoa
Những lừa cạnh phô sòng làm lệ.
Bề họ mạc không hay kính nể
540. Nghĩ bon chen tiền bạc là khôn
Đường gia tài khôn biết vén vun
Nghĩ tha thướt áo quần là khéo
Gà eo óc phòng loan uốn éo
Bầng mắt ra đã tỏ vầng ô
545. Việc trong ngoài khí dụng các đồ
Mặc con cái gặp sao hay vậy
Bề nội ngoại những phô loài ấy.
Phúc đức kia còn nói làm chi
Khen cho bà nguyệt khéo xe
550. Anh này sánh với chị kia đương vừa.

                                             (còn tiếp)

Võ Xuân Phương

Đào Phan Toàn says:
04/29 2011 at 19:31
Visit Đào Phan Toàn
Cả ngày nay em đọc trang của anh và tự hào về cha ông chúng ta anh ah!
Kính chúc anh luôn mạnh khỏe để viết tiếp những trang sử thi đáng trân trọng!
========================================
Lâu lắm mới thấy lương y chúc khỏe vui. Mát tay trị bệnh mát tay làm thơ

Đào Phan Toàn

Cả ngày nay em đọc trang của anh và tự hào về cha ông chúng ta anh ah!
Kính chúc anh luôn mạnh khỏe để viết tiếp những trang sử thi đáng trân trọng!

Võ Xuân Phương

Hoài Khánh says:
04/27 2011 at 15:22
Visit Hoài Khánh
Trong kho tàng văn học xưa có nhiều giá trị nhân văn cao đẹp. Gia huấn ca của Nguyễn Trãi không chỉ dừng ở những bài học luân lí mà thông qua cái đẹp nêu bật tình người tình đời.
===================================
Cảm ơn HOAIKHANH đã đồng cảm chúc khỏe vui

Hoài Khánh

Trong kho tàng văn học xưa có nhiều giá trị nhân văn cao đẹp. Gia huấn ca của Nguyễn Trãi không chỉ dừng ở những bài học luân lí mà thông qua cái đẹp nêu bật tình người tình đời.

Võ Xuân Phương

catbien says:
04/27 2011 at 06:00
Visit catbien
Gia huấn ca- càng đọc càng thấm anh ạ.
===============================
Chào CATBIEN chúc anh khỏe vui

Võ Xuân Phương

LV - QH says:
04/27 2011 at 05:54
Visit LV - QH
Vào thăm anh đọc và học hỏi được nhiều điều bổ ích từ
GIA HUẤN CA của NGUYỄN TRÃI .
Chúc anh luôn vui
========================================
Cảm ơn chị đã vào thăm và đồng cảm. Chúc khỏe vui

catbien

Gia huấn ca- càng đọc càng thấm anh ạ.

LV - QH

chia sẻ

Vào thăm anh đọc và học hỏi được nhiều điều bổ ích từ
GIA HUẤN CA của NGUYỄN TRÃI .
Chúc anh luôn vui