GIA HUẤN CA

By Võ Xuân Phương

GIA HUẤN CA (tt:1)

NGUYỄN TRÃI 

***

Với Cha Mẹ
Dù nội ngoại hai bề cũng vậy
Đừng đành hanh bên ấy bên này
Cù lao đội đức cao dày
100. Phải lo hiếu kính đêm ngày khăng khăng.
Bởi thương đến mới năng mắng quở
Muốn cho ta sáng sủa hơn người
Ân cần kẽ tóc chân tơ
Tấm lòng chép để mấy lời tạc ghi.
105. Đừng nặng nhẹ tiếng chì tiếng bấc
Đừng vùng vằng mặt vực mặt lưng

Có thì sớm tiến trưa dâng
Cơm ngon canh ngọt cho bằng chị em.
Dù chẳng có thì yên một phận
110. Người trên ta há giận ta sao!
Hoặc khi lầm lỗi điều nào
Đánh đằng cửa trước chạy vào cửa sau.
Khi ấm lạnh ta hầu coi sóc
Xem cháo cơm thang thuốc mọi bề
115. Ra vào thăm hỏi từng khi
Người đà vô sự ta thì an tâm.
Việc báo hiếu phải chăm chữ hiếu
Kiệm hay phong cũng liệu tùy ngơi
Đừng điều tranh cạnh chia bai
120. Xấu trong làng nước để cười mai sau.

 Với Chồng 
Đạo vợ chồng tình sâu nghĩa ái
Lại chẳng nên mặt tái mày tăm
Chuyện đâu bỏ đấy cho êm
Đừng đem bên ấy về gièm bên ta.
125. Sách có chữ "nhập gia vấn húy"
Khi nói năng phải kỹ kiêng khem

Dịu dàng tiếng thuận lời mềm
Cứ lời chồng dạy mới yên cửa nhà.
Chớ nên cậy mình ta tài sắc
130. Chồng nói ra nhiếc móc chê khen.

Nói càn như ở bậc trên
Thường khi động đến tổ tiên quá lời.
Cơn giận đến sự đời ngang ngửa
Dở dói ra nát cửa tan nhà
135. Chữ "tùy" là phận đàn bà
Nhu mì để dạ chua ngoa gác ngoài.
Dù lỗi phận gặp người tửu sắc
Hay gặp người cờ bạc lưu liên
Nhỏ to tiếng dịu lời êm
140. Dần dà uốn mãi may mềm được chăng !
Phải chồng ngược cắn răng chịu khổ
Chớ nghiêng đầu ngảnh cổ thiệt thân
Duyên may gặp được văn nhân
Thuộc câu "tương kính như tân" làm lòng.
145. Nghiệp đèn sách khuyên chồng sập sã
Tiếng kê minh gióng giả đêm ngày

Với Bạn Của Chồng
165. Kìa những đứa mặt thường cau có
Khách đến nhà chửi chó mắng mèo
Cất lời nặng cỡ đá đeo

Đã ra thét tớ lại vào mắng con.
Khách về đoạn sợ mòn mất chiếu
170. Chồng ra đường chẳng kẻo mặt mo!
Hễ ngày bạn hữu giao du
Sai người trải chiếu sắp đồ tiếp ra.
Dù trăm giận thì ta để bụng
Có trọng người mới trọng chồng ta.
175. Tùy người thết đãi rượu trà
Nhớ rằng: Của gửi chồng ta đi đường!

Với Chị Em
Ấy là vẹn cương thường bằng hữu
Lại phải tường trong đạo chị em
Đạo em thì phải trông lên
180. Đạo chị trông xuống cho êm đẹp chiều.
Miếng bùi ngọt chia đều như một
Khi nắng mưa ấm sốt đỡ tay
Với nhau như bát nước đầy
Lá lành đùm bọc bóng cây rườm rà!
185. Đạo thúc tẩu một nhà minh bạch
Lánh hiềm nghi tăm tích rõ ràng
Trộm trông bóng đuốc Vân Trường

Nức danh ba nước treo gương muôn nhà.

                                        (còn tiếp )

More...

GIA HUẤN CA

By Võ Xuân Phương

GIA HUẤN CA

***

NGUYỄN TRÃI 

Lúc tôi học bậc trung học đệ nhất (nay là trung học cơ sở) văn được chia làm hai: kim văn(văn hiện tại) và cổ văn(văn xưa) trong cổ văn có học GIA HUẤN CA của Nguyễn Trãi. Nay xin đưa lên để chúng ta cùng đọc mong rằng bộ GD-ĐT nghiên cứu đưa một số tác phẩm mang tính giáo dục cao vào nhà trường

Lời Mở Đầu
1. Đặt quyển sách vắt tay nằm nghĩ
Hễ làm người dạy kỹ thì nên
Phấn son cũng phải bút nghiên
Cũng nhân tâm ấy há thiên lý nào.

 Dạy Vợ Con
5. Nhân thong thả lựa vần quốc ngữ
Làm bài ca dạy vợ nhủ con:
Lời ăn nết ở cho khôn
Chớ nên đa trá đa ngôn chút nào!
Ăn mặc chớ mỹ miều chải chuốt
10. Hình dung đừng ve vuốt ngắm trông

Một vừa hai phải thì xong
Giọt dài giọt ngắn cũng không ra gì?
Khi đứng ngồi chứ hề lơ lẳng
Tiếng nhục nhằn nữa nặng đến mình
15. Hạt mưa chút phận lênh đênh
Tấm son tạc lấy chữ trinh làm đầu.
Kìa mấy kẻ làu làu tiết ngọc
Đem sắc danh nguyện lúc lửa châm
Con hiền cha mẹ an tâm
20. Một nhà khen ngợi nghìn năm bia truyền.
Nọ những kẻ ước nguyền non hẹn
Thấy mùi hoa bướm nghển ong chào
Miệng đời dê diếu biết bao
Động ra quốc pháp nhục vào gia thanh.
25. Đem người trước lấy mình ngắm lại
Khôn ba năm đừng dại một giờ
Đua chi chén rượu câu thơ
Thuốc lào ngọt nhạt nước cờ thấp cao.
Đám dồi mỏ ra vào săn sóc
30. Lại bài phu tam cúc đánh đinh
Đố mười chẵn lẻ đố kinh
Tổ tôm kiệu chắn sám quanh tứ chiều.
Đi đứng đắn chớ điều vùng vẫy
Khi tối tăm đèn phải phân minh
35. Hoặc khi hội hát linh đình
Được lời dạy đến thì mình hãy ra.
Ra phải có mẹ già em nhỏ
Đừng đánh đàn đánh lũ không hay
Nói đừng chau mặt chau mày
40. Nghe ra ngậm đắng nuốt cay hay nào!
Của tằn tiện chắt chiu hàn gắn
Khách buôn tàu chưa hẳn nơi đây !

Cũng đừng vắt nước cổ chày
Tiếp tân tế lễ là ngày nên hoang.
45. Ăn ở chớ lòng mang khoảnh khắc
Mua bán đừng điêu trác đong đưa
Mua đừng ráo riết quá lừa
Bán đừng bo xiết ích ta hại người.
Chớ tắt mắt của người kém cỏi
50. Đừng đảo điên có nói làm không
Giàu sang cũng chớ khoe ngông
Miễn mình ấm phận chớ lòng khinh ai.
Khó khăn chớ vật nài oán hối
Hết bĩ rồi tới buổi thái lai
55. Cầm cân tạo hóa đổi dời
Giàu ba họ khó ba đời mấy ai?
Đừng học cách tham lời đặt lãi
Lợi kẻ cho thì hại kẻ vay
Dễ dàng nợ phải lay nhay
60. Đến đầu đũa quá e cay đắng nhiều.
Hoặc lỡ thiếu phải điều lĩnh tạm
Dù ít nhiều liệu sớm tính xong
Chẳng nên mê mẩn hơi đồng
Qua lần cho khỏi thì lòng mới nguôi.

65. Thói mách lẻo ngồi rồi bỏ hết
Hễ điều gì nói ít mới hay
Lân la giắt rợ giắt rây
Đã hư công việc lại dày tiếng tăm.
Việc chợ búa chăm chăm chúi chúi
70. Buổi bán xong liệu vội ra về
Cửa nhà trăm việc sớm khuya
Thu va thu vén mọi bề mới xong.
Phòng những kẻ có lòng gian vặt
Nhỡ xảy ra một mất mười ngờ
75. Tiếc thầm đứng ngẩn ngồi ngơ
Đau buồn thôi lại đổ cho tại trời.
Từ chốn ở nơi ngồi thay thảy
Rác ngập đường nhìn vậy chan chan
Ai vào rác ngập ước chân
80. Bát mâm tơi tả chiếu chăn đầy giường.
Tuy khó rách giữ gìn thơm sạch
Có hay gì chiếu lệch bụi nhơ
Đồ ăn thức nấu cho vừa
Thường thường giữ lấy muối dưa ngon lành.
85. Nghề bánh trái chiều thanh vẻ lịch
Cũng học dần thói cách người ta

Vá may giữ nếp đàn bà
Mũi kim nhỏ nhặt mới là nữ công.
Thủa tại gia phải tòng phụ giáo
90. Khi lấy chồng giữ đạo chính chuyên
Lại là hiếu với tổ tiên
Những ngày giỗ tết không nên vắng nhà.
Đồ cúng cấp hương trà tinh khiết
Theo lễ nghi khép nép khoan thai
95. Ăn nhiều ăn ít cho rồi
Nhớ điều ghẻ lạnh lễ thôi lại về. 

                                          (còn tiếp)

More...

ĐI VỀ PHÍA CÓ TIẾNG NGƯỜI

By Võ Xuân Phương

ĐI VỀ PHÍA CÓ TIẾNG NGƯỜI

 *** 

Người đàn bà gầy nhom

Cõng bé gái rách bươm

Về phía có tiếng người

Mệt nhoài trong hơi thở

*

Nắng cong quần áo cũ

Mưa xé toạc bờ vai

Bà lê từng bước dài

Nhẫn nhục về phía trước

*

Bé gái mới sáu tuổi

Bị hãm hiếp dã man

Bà lên tiếng kêu oan

Bị đánh cho nhừ trận

*

Bà ráng rướn chân bước

Hình như có tiếng người

Nghe lao xao phía trước

Chắc phải gặp trời cao!!

*

Xung quanh bà thì thào

Nghe âm u hơi gió

                                                 Võ Xuân Phương

                                                             (Lời của đất) 

------------------------------------------------------------

Hành trình đi tìm công lý

Con bị hiếp mẹ còn bị đánh dã man sau khi được điều trị ngắn ngày chị Tuyết đã làm đơn tố cáo đến cơ quan công an huyện Hương Khê Hà Tĩnh để vụ việc được làm sáng tỏ. Tuy nhiên một tháng trôi qua thấy tên Nguyễn Văn Anh vẫn không bị pháp luật trừng trị đến đầu tháng 10/2010 chị Tuyết đã phải vay mượn kìm nén những nỗi đau thể xác cũng như tình thần để tìm đến các cơ quan chức năng ở Hà Nội để kêu cứu.

More...

BÁC CƠM LÈN CỜ

By Võ Xuân Phương

BÁC CƠM LÈN CỜ

***

Những ánh mắt trẻ thơ rạng rỡ

Đón cha mẹ mỗi chiều về nhà

Thân thương:

 Da mặt đen nắng!

Bàn tay chai sần vết đá!

Cha ơi!

Mẹ ơi!

Người là nền móng đời con.

*

Có phải động đất sóng thần?

Nghe như trời long đất lở!

Có phải nổ nhà máy hạt nhân?

Mà bụi phủ mờ xóm nghèo!

Có phải mây phóng xạ?

Mà u tối làng quê?

Không!!!

*

Sập mỏ đá Lèn Cờ!!

*

Những vành tang trắng

Làm nền móng những tòa nhà cao tầng

Những bữa tiệc rượu bia lai láng

Những chân dài bụng phệ trác hoan

*

Mẹ ơi!

Cha ơi!

Bác Cơm Lèn Cờ ơi!

                                                   Võ Xuân Phương

-----------------------------

Ngày 01-4-2011 sập mỏ đá Lèn Cờ ở Nghệ An

làm 18 người chết

 

 

More...

CÙNG LOÀI

By Võ Xuân Phương

CÙNG  LOÀI

***

                      (Động đất gây sóng thần ngày 11-3-2011

                     gây tan nát một số thành phố ở Nhật

                         lúc đội cứu hộ đến thấy có 2 con chó cạnh nhau)

Sóng thần rút xuống tan thành phố

Chó yếu ngồi canh cạnh chó đau

Không nỡ bỏ đi khi bạn khốn

Người ơi người! Có nỡ bỏ nhau!

                                                       Võ Xuân Phương

                                                        (Lời của đất)

More...

GIẢ ĐÒ

By Võ Xuân Phương

GIẢ  ĐÒ

  ***

Giả đò ra quét trước sân

Để ai thấy được trắng ngần cổ tay

Giả đò bụi vào mắt cay

Để ai thấy được lông mi ai dài

Giả đò làm bà mối mai

Cười cười quanh quất có ngoài ai đâu!

Giả đò à giả đò thôi

Ở đây ai cũng bấy lâu giả đò.

                                                                   Võ Xuân Phương

                                                                    (Tiếng nước reo)

 

More...

VỢ CHỒNG NGƯỜI HÁT DẠO

By Võ Xuân Phương

 

VỢ CHỒNG NGƯỜI HÁT DẠO

   ***

Người vợ đôi mắt mờ

Dò đọc từng trang báo

Người chồng mù ngồi nghe

Giữa hai lần hát dạo

*

Bữa ăn sáng đại gia

Chi mất gần mười triệu

Lẳng hoa tám tháng ba

Đúng là sáu triệu rưởi

*

Người chồng ngước nhìn trời

Một màu đen thăm thẳm

Người vợ cúi nhìn đất

Mờ mờ thế gian ôi!

*

Tí Tèo còn gạo nấu?

Biết còn lửa luộc rau!

Thiên hạ lắm kẻ giàu

Sao đời mình khổ vậy...

                                        Võ Xuân Phương

                                        (Lời của đất)

More...

THÂN CÒ

By Võ Xuân Phương

THÂN  CÒ

    ***

Chồng liệt sĩ con tử sĩ

Lắm bạc thân cò lo nghĩ chồng con

Con vua con sãi lối mòn

Chỉ mong giữ được sắt son cùng cò!

                                                           Võ Xuân Phương

                                                             (Lời của đất)

More...

PHỐ NGƯỜI

By Võ Xuân Phương

 

PHỐ  NGƯỜI

 ***

Sông sâu xưa đã thành nhà

Núi cao nay cũng đã là phố đông

Mai này biết còn núi sông!

Hay chỉ là những phố không lắm người.

 

                                                               Võ Xuân Phương

                                                                  (Lời của đất)

More...

ĐÀN ÔNG

By Võ Xuân Phương

ĐÀN  ÔNG

***

                                     Cho ngày 08-3

Hỡi ơi nếu có Ông Trời thật

Thì cũng như ai sợ vợ thôi!

Đang nắng bảo mưa ừ mưa vậy

Buồn buồn nói bão bão lên thôi.

                                                 Võ Xuân Phương

                                                       (Hoa bàn chải)

More...